İzale-i Şuyu Davası Nedir?

izalei-şuyu

İzale-i Şuyu Davası Nedir?

İzale-i Şuyu veya ortaklığın giderilmesi davası, paylı veya el birliği mülkiyetine konu taşınır veya taşınmaz malda ortaklar arasındaki paydaşlığa son vererek ortaklığı sağlayan,  taşınmaza ortak mülkiyet olarak sahip olan hissedarların gayrimenkul mallarının aynen taksim edilmesi veya mahkemece satılarak bedelinin hissedarlar arasında hisseleri oranında paylaştırılmasıdır. Bu husus Türk Medeni Kanunu’nun 699. maddesinde düzenlenmiştir.

Medeni kanun madde 699: “Paylaşma, malın aynen bölüşülmesi veya pazarlık ya da artırmayla satılarak bedelinin bölüşülmesi biçiminde gerçekleştirilir.

Paylaşma biçiminde uyuşma sağlanamazsa, paydaşlardan birinin istemi üzerine hâkim, malın aynen bölünerek paylaştırılmasına, bölünen parçaların değerlerinin birbirine denk düşmemesi halinde eksik değerdeki parçaya para eklenerek denkleştirme sağlanmasına karar verir.

Taşınmaza ortak mülkiyet olarak sahip olan hissedarların mallarının aynen taksim edilmesi veya mahkemece satılarak bedellerinin hissedarlar arasında payları nispetinde paylaştırılmasına izale-i şuyu denir.

İzale-i Şuyu davasında temel amaç ortaklar arasında çıkan anlaşmazlıkların ve uyuşmazlıkların mahkeme yolu ile ortaklıklarının giderilerek çözülmesidir. Ortak malın taksimi aynen mümkün olmuyor ise mahkemece satılarak bedellerinin paylaştırılacağı M.K 628 maddesinde belirtilmiştir. Söz konusu taşınmazın bölünebilir nitelikte olması halinde mahkemece taşınmazın aynen paylaştırılmasına, aksi durumda açık arttırma yolu ile satılmasına karar verilir.

2-Dava Hangi Mahkemede ve Nerede Açılır?

İzale-i Şuyu ya da başka deyişle ortaklığın giderilmesi davası, taşınmazın bulunduğu yerdeki Sulh Hukuk Mahkemesinde açılır. Örneğin ortaklığın giderilmesine konu taşınmaz eğer Silivri’de ise Silivri Sulh Hukuk Mahkemesi’nde, Kadıköy’de ise İstanbul Anadolu Sulh Hukuk Mahkemeleri’nde açılması gerekir.

3-İzale-i Şuyu Davasını Kimler Açabilir?

İzale-i şuyu  (ortaklığın giderilmesi) davasını ortaklardan her biri açabilir. Kanun maddesi her bir paydaşa tek başına bu davayı açabileceğini ve/veya diğer paydaşlarla birlikte de açabileceğini söyler.

4-Dava Kime veya Kimlere Karşı Açılır?

Ortaklığın giderilmesi davası, taşınmaza ortak olan ortaklığın giderilmesinin davacısı olmayan diğer tüm paydaşlara karşı açılır. Davanın davalısı diğer ortaklardır.  Paydaşlardan herhangi biri taşınmaz maldaki paydaşlığın son bulması için mahkemeden ortaklığın bitirilmesini isteyebilir. Tüm paydaşlar ortaklığın giderilmesi davasının tarafı olmak zorundadır.

5- İzale-i Şuyu Davasının Sonuçları

Paydaşlar taşınmazın paylaşılması konusunda anlaşamazlarsa maldaki paydaşlığın ya aynen taksim yolu ile ya da satış suretiyle ortaklığın giderilmesi gerekir.

Ortaklığın giderilmesi davasında malın aynen taksimi için taraflardan yalnızca birinin talepte bulunması yeterlidir. Taraflardan biri ortak malın aynen taksim edilerek ortaklığın giderilmesine karar verilmesini isterse, hâkim öncelikle aynen taksim şartlarının bulunup bulunmadığını araştırmalıdır (MK md. 699/2).

Ortaklığın giderilmesi davalarında mahkeme,taşınmazın aynen taksim yolu ile paylaştırılmasına karar verilebilmesi için taşınmazın (malın) imar durumu, hisse ve hissedarların sayısı gibi etmenlere bakarak, paylaştırma sureti ile her bir paydaşa müstakil bir parça (daire, arsa vs…) düşebilecekse, paylaşımı seçer, değil ise satışına karar verir. Bu araştırmayı teknik bilirkişiler vasıtası ile yapar. Ortaklığı giderilecek olan taşınmaz bu unsurları taşırsa ve eğer taraflardan biri aynen taksim istemişse hakim öncelikli olarak bu talebe göre aynen taksim yapar. Eğer bu vasıflara uygunluk yoksa taşınmazın satılarak ortaklığın giderilmesine karar verir. Aynen taksim yolunun seçilebilmesi için yukarıda da değindiğimiz gibi taraflardan birinin bu istemi talep etmiş olması gerekir.

Ortaklığın giderilmesi TMK m. 699/III hükmüne göre “aynen taksim talebi yukarıda yazdığım unsurları taşımadığı takdirde, özellikle paylı malın önemli bir değer kaybına uğramadan bölünmesine olanak yoksa açık artırmayla satışa hükmolunur. Satışın paydaşlar arasında artırmayla yapılmasına karar verilmesi, bütün paydaşların rızasına bağlıdır.”

Paydaşlığın giderilmesi davası açılan taşınmazın yukarıda açıkladığımız koşullara göre aynen bölüşme yoluyla paydaşlığının giderilmesine karar verilemiyorsa paydaşlığın taşınmazın açık arttırmayla satışa sunulması yoluyla giderilmesine karar verilir.

Örnek Olay:

Ahmet kişisi vefat etmiştir. Ahmet’in eşi Ayşe hayattadır. Ahmet ve Ayşe’nin Mehmet, Mahmut ve Fatma adında üç çocuğu bulunmaktadır. Mehmet babasının vefatından 1 yıl önce vefat etmiştir. Mehmet’in eşi Hatice hayattadır ve Selim, Naşide ve Kemal adında 3 çocuğu bulunmaktadır ve bütün çocuklar 18 yaşından büyük, reşittir. Mahmut’un 4, Fatma’nın da 1 adet çocuğu bulunmaktadır.

Vefat eden Ahmet’in üzerine kayıtlı, yaşadıkları şehrin en sükse yapan semtinde 5 dönüm arazisi vardır. Bu arsaya müteahhitlerce bina yapılmak ya da satın alınmak istenmektedir. Ancak Ahmet hayatta iken bu tekliflere yanaşmamıştır. Büyük oğlu Mehmet vefat etmeden önce babası Ahmet’e sürekli bu arsayı ya satmalarını ya da müteahhitlere verilerek ev bark sahibi olma ısrarı yapıyordur çünkü Mehmet’in maddi durumu pekiyi değildir. Diğer çocuklar Fatma ve Mahmut’un ise maddi durumları gayet yerinde olduğu için bu arsanın satışı konusunda pek taraftar olmayıp hatta babalarını sıkıştırdığı için ağabeyleri Mehmet’e kızıyorlardır.

Ahmet’in vefatından sonra Mehmet’in küçük oğlu dedelerinden kalan bu arsanın satılıp kendilerine gelecek para ile güzel bir işletme kurmak istiyordur. Mehmet’in çocukları arsanın satılmasını istiyor ancak amcaları Mahmut ve halaları Fatma ne müteahhite izin veriyorlardı ne de arsanın satışını müsaade ediyorlardır.

Bu durumda Mehmet’in çocukları İzale-i Şuyu (ortaklığın giderilmesi) davası açabilirler.

No Comments

Post A Comment